Sign my
GuestBook

NS 7000 class

Spuiten

Spuiten met een airbrush ziet er zo simpel uit. Pak een airbrush, zwaai je hand een paar keer voor je model heen en weer en als bij toverslag verschijnt er een volmaakte laag verf op je model. Nou....raad eens.....

Het bleek een stevig leerproces. Bij het spuiten van mijn Shay, waar ik parallel aan werkte in 2006, en deze NS 7000 stuitte ik zo'n beetje elke beginnersfout en elke denkbare tegenvaller.

  • Verf te dun
  • Verf te dik
  • Verflaag te dik tot het punt van druipers (en overheen)
  • Hoeken niet gedekt
  • Verf gedroogd tijdens de vlucht en geland als korrels
  • etc etc

Ik ben de tel kwijt geraakt hoe vaak ik opnieuw begonnen ben maar vijf keer was het zeker. Maarrrrr (tromgeroffel!) ik heb volgehouden, dat is het allerbelangrijkste. Tegenwoordig voelt het spuiten voor mij als een van de zeer aangename fasen van een bouw.

 

Gebruikte materialen

Airbrush en compressor

In de aanloop naar het spuitfase van het project had ik er al veel over gelezen. Er zijn uitstekende boeken op de markt en er zijn ook talloze bronnen op internet. Over die laatste is wel een waarschuwing van toepassing: zin en onzin staan direct naast elkaar en het is voor een beginner niet makkelijk om onderscheid te maken tussen de stuurlui die aan wal staan en de echte ervaringsdeskundigen.

Bij de bouw van mijn Shay kocht ik meteen een airbrush en compressor, waar ik, vijftien jaar later, nog steeds naar volle tevredenheid mee werk. Het is een investering maar die gaat dan ook heel lang mee. Ik heb

Ik kocht de compressor met een drukregelaar en drukmeter met een geïntegreerde waterafscheider gevolg door een spiraalvormige waterafscheidende slang. Achteraf zou ik ook nog een tussenliggende luchttank er bij gehad willen hebben. Deze zou moeten een regelmatiger luchtstroom moeten leveren, al moet ik zeggen dat ik nog nooit last heb gehad van het pulseren van de membraanpomp. Ik kocht ze bij Airbrush Services Almere van wie ik sindsdien een uitstekende service en ondersteuning heb gekregen.

Verf

Voor de NS 7000 gebruikte ik enamels, met terpentine als verdunner.

Ik gebruikte een Testor's ModelMaster groen dat heel dicht bij het donkerder NS groen van de late dertiger jaren kwam. Zwart was, nou gewoon zwart. Beide verven waren hoogglans. Ik weet niet meer precies wat ik gebruikt heb voor de blanke lak maar ik kan me vaag herinneren dat het Testor's ModelMaster semi-gloss was. Mijn NS 7000 heeft een geweldig mooie glans die ik sindsdien niet meer op mijn andere modellen heb kunnen herhalen.

 

Er zijn in hoofdlijn drie soorten verf

Basis type Verdunnern met Bekende merken Eigenschappen
Acryl Water gebaseerde verdunner Vallejo, Tamiya
  • Korte droogtijd (minuten),
  • bijna geurloos,
  • redelijke resultaten,
  • met water verwijderdbaar zolang het nog niet uitgehard is. Eenmaal uitgehard is het alleen nog mechanisch verwijderbaar (eeh schuren dus)
Enamels Terpentine of thinner Humbrol, Revell, Floquil en Testor's
  • Middellange droogtijd (stofdroog 30 minuten),
  • stinkt,
  • goed resultaten,
  • met enige inspanning ook nog goed te verwijderen met cellulose thinner ook als het eenmaal uitgehard is..
Cellulose Cellulose thinner (duh) Heel vaak zijn dit gespecialiseerde verven zoals die van Philotrain
  • Korte droogtijd (stofdroog in minuten),
  • ongezond en sterke onaaangename geur,
  • beste resultaten,
  • gemakkelijk verwijderbaar met thinner.

 

Persoonlijk heb ik nog niet geleerd om met acrylverven over weg te kunnen. Wellicht moet ik er gewoon meer energie in steken. Ik vind enamels al een stuk prettiger werken maar ik vind de cellulose verven geweldig vanwege de superieure resultaten. Maar daarbij kun je een spuitcabine echt niet missen.

 

WAARSCHUWING: ik hoor vaak de claim dat acrylverven onschadelijk zijn OMDAT ze geurloos zijn. Ik ben het daar niet mee eens.

  • Ten eerste zijn acrylverven chemicaliën zoals alle andere chemische stoffen. Het eenvoudige en verstandige advies over chemicaliën luidt: niet inademen.
  • Ten tweede drogen acryls zeer snel. Overspray droogt nog tijdens de vlucht. Die fijne nevel zorgt dan voor een heel fijn stof dat in de lucht blijft hangen. Ik kan me gewoon niet voorstellen dat dat op den duur geen kwaad kan als dat in je longen komt.

Dus welke verf je ook gebruikt draag een ademmasker met chemicaliënfilter of werk in een spuitcabine.

Spuitcabine

Ik spuit mijn modellen in een zelfgebouwde spuitcabine met afzuiging die in stapjes verder ontwikkeld werd. Lees het verhaal hier.

Ontvetten

Het verfproces start met ontvetten. Elk vorm van vet/olie zal de hechting van de verf verminderen. Ik weet niet meer precies welke werkwijze ik volgde bij de NS 7000 maar dit is de werkwijze die ik nu volg

  • Eerst gaan de onderdelen een uur in een warme oplossing van vrij agressief vaatwasmiddel. De werking daarvan wordt ondersteund door een paar rondjes grondig borstelen. 
  • Na een uur worden ze afgespoeld met handwarm kraanwater. Raak de delen niet meer met de blote handen aan anders komt er nieuw vet op.
  • Dan worden de delen gebadderd in gewone huishoudazijn, ook weer met af en toe grondig borstelen.
  • Opnieuw spoelen met kraanwater.
  • Tenslotte kort naspoelen met gedemineraliseerd water. Dit voorkomt de afzetting van kalk uit het kraanwater, die ook weer een negatief effect heeft op de hechting van de verf.

De delen worden droog gedept met keukenpapier en daarna droog geblazen met de luchtstroom van een lege airbrush. Verbazingwekkend hoeveel water er nog uit alle hoeken en gaten komt. Laat het model op een redelijk warme en stofvrije plaats 24 uur drogen.

Grondverf

De meeste verven hechten niet goed op metaal in het algemeen en messing in het bijzonder. Daarom wordt er eerst een grondverflaag aangebracht. Ik vroeg een keer aan een ervaren bouwer, Maykel Kastelein van MK Modelbouwstudio, wat hij gebruikte als grondlaag. Zeer tot mijn verrassing antwoordde hij "Alabastine spuitplamuur". "Meen je dat?" vroeg ik geschokt. Ja, hij was absoluut serieus. "Spuit snel, spuit dun", was het advies.

Ik probeerde het en ging compleet op de keien. Het hele model verdronk in de grondverf. Ik maakte het model schoon en probeerde het opnieuw. En nog eens. Maar tenslotte kreeg ik de werkwijze te pakken. Het is echt zo: niet te dichtbij, snel en dun. De verf zal zich dun verspreiden op het oppervlak. Alsof er zich een wonder voor je ogen voltrekt. Het blijft me elke keer verbazen.

 

Grondverf is wel genadeloos: het laat je elke kras, elke rand, elk stofje en elk haartje zien. Dat kun je ook in je voordeel gebruiken en ik doe dat ook. Ik heb de gewoonte ontwikkeld om het model een keer met grondverf te spuiten alleen maar om te kijken wat er nog aan moet gebeuren. Ik deed dat bijvoorbeeld aan het einde van de bouw van de bovenbouw van de NBS 118.

NS 7000 vers in de grondverf.

Ik heb een video gemaakt van het spuiten van de grondverflaag op de tender van de NS 5000 die ik later zou bouwen. Ik dacht er goed aan te doen die video hier te plaatsen zodat u een indruk krijgt van de werkwijze en vooral de snelheid.

 

 

Volgorde van verven

Delen die helemaal zwart zijn worden natuurlijk gewoon zwart gespoten. Maar delen die zowel groen als zwart zijn worden eerst groen gespoten. Dat gaat tegen je gevoel in. Je bent geneigd om eerst zwart te spuiten en dan als slagroom op de taart het groen erover heen. Natuurlijk begon ik ook zo en ik ontdekte deze regel:

 

Het is veel minder werk om een groene loc te maskeren om daarna zwart te spuiten
dan om een zwarte lok te maskeren om daarna groen te spuiten.

 

Het lijkt raar maar er zit heel simpele logica achter. Welke delen waren de echte wereld groen? Nou, die delen die door het personeel makkelijk schoon te maken waren, omdat ze vrij gemakkelijk binnen bereik waren. Raad nu eens welke delen het makkelijkst te maskeren zijn? Heb je het door? Aha!!

Ik begon met het zwart spuiten van de binnenkant van het machinistenhuis.

Ik dacht dat ik er problemen mee zou krijgen als ik dat niet eerst zou doen. Het tegengestelde was waar. Ik had het mijzelf een stuk makkelijker door eerst de groene kleur te spuiten, dan de raamopeningen aan de buitenzijde af te plakken en het zwart er aan de binnenzijde in te werken.

Maskeren

Maskeren is ook weer een van die klussen die veel geduld vraagt. Oefening baart kunst. Dat is hier ook van toepassing. Ik gebruik steeds dezelfde maskeertape zodat ik de eigenschappen leer kennen en ik ook de grenzen ken van wat nog kan en wat niet meer kan. Zo krijg ik meer voorspelbare resultaten.

Ik gebruik Kip 308 maskeertape, die ik op maat snij voor mijn eigen behoefte. Eén rol gaat onwaarschijnlijk lang mee.

Ik had geen geschikte foto van de NS  7000 in the maskeerstadium dus ik gebruikte deze van mijn NS 8600 . Ik heb niet gepoogd alle zwart te spuiten delen vrij te laten. Ik nam voor lief dat ik nog een keertje moest nawerken waar het maskeren te ingewikkeld werd.

Onderkruipen

Het mag verrassend lijken dat ik eerst opnieuw in groen gespoten heb (linksboven) en pas als die tweede groen laag gedroogd is in zwart (rechtsboven). Dat is om het onderkruipen te voorkomen. Als je direct zwart spuit kan de verf door de capillaire werking tussen de groene laag en de maskeerband kruipen (bovenste diagram). Onderkruipen van de verf leidt tot lelijke en onregelmatig vlekken die vaak heel wat nawerk vragen. De truc is dat ik onderkruipen gebruik om onderkruipen te voorkomen. Ik spuit eerst met de onderste kleur over het maskeerband. Als de verf dan onderkruipt dan gebeurt dat in dezelfde kleur en dat is onzichtbaar. Als de verf dan droogt worden alle openingen van het maskeerband afgesloten. Die nieuwe laag hoeft niet dekkend te zijn, maar net dik genoeg om de maskeerband te verzegelen. Als die tweede laag eenmaal droog is, kun je met een gerust hart de zwarte laag er overheen spuiten. Elke vorm van onderkruipen wordt gestopt door de groene verzegelingslaag. Let wel, goed maskeren naar je beste vermogen blijft een vereiste. Maar hoe goed je dat ook doet er blijven altijd van die hoeken en gaten waar je het niet helemaal dicht krijgt. Dan komt deze truc je voor de kleine onvolkomenheden te hulp. De truc helpt niet om slordig werk te maskeren (als ik het grapje mag maken).

Eerste poging

De meeste lessen hierboven heb ik de loop van de jaren opgedaan. Laten we terugkeren naar de begintijd.
 
Tegen het einde van 2005 begon met het hele spuitproces. Op de eerste dag van 2006 verkeerde het model in deze toestand:

Een eerste laag kleur

Het ziet er aardig uit maar er was veel mis. Ik had de messing pijpen meegespoten omdat ik ze niet goed gemaskeerd kreeg. Op sommige plaatsen was de verf te dik. De verf was ongelijkmatig. Voorop de omloopplaat was de verf als korreltjes neergekomen. Kortom: deze poging ging de thinner in en ik begon opnieuw.

Meer pogingen

Mei 2006. Het beeld na poging X. Ik maakte van de gelegenheid gebruik om de witmetalen frontseinen te vervangen door messing exemplaren zoals in heb vermeld op de pagina over het detailleren. Na een hernieuwde strijd kreeg ik een beter resultaat:


Een mooie gladde afwerking, al zeg ik het zelf.
De tweede kleur in bewerking.
Tjonge, eindelijk begin ik nette resultaten te krijgen.
Ik kwam tot het stadium dat de gehele loc in twee kleuren gespoten was maar nog niet van transfers voorzien. En toen sloeg het noodlot toe.